Verkiezingen

Het federale België kent verscheidene bestuursniveaus (het federale niveau, de gemeenschappen en de gewesten, de provincies en de gemeenten). Ons land behoort tevens tot de Europese Unie. Voor al deze bestuursniveaus zijn er verkiezingen. Vandaar dat we zo vaak naar de stembus moeten.

Periodiciteit

De verkiezingen worden als volgt gehouden:

• Om de 4 jaar voor het federale parlement (Kamer van volksvertegenwoordigers en Senaat). Dat zijn de federale verkiezingen.
• Om de 5 jaar zijn er verkiezingen voor de parlementen van de gewesten en de gemeenschappen (gewestelijke en gemeenschapsverkiezingen) en voor het Europees Parlement (Europese verkiezingen).
• Om de 6 jaar zijn er gemeente- en provincieraadsverkiezingen .
• In uitzonderlijke gevallen kunnen er vervroegde of tussentijdse verkiezingen uitgeschreven worden.

 

Voorwaarden om te stemmen

Om ingeschreven te zijn als kiezer en te mogen stemmen, moet je voldoen aan een aantal voorwaarden:

• Belg zijn (voor de nationale verkiezingen en deze voor de parlementen van gewesten en gemeenschappen;
• minstens 18 jaar oud zijn (voor alle verkiezingen);
• niet uit het stemrecht ontheven zijn door een gerechtelijk vonnis (voor alle verkiezingen).

De onderdanen van een lidstaat van de Europese Unie kunnen hun stem uitbrengen voor de Europese verkiezingen en de gemeenteraadsverkiezingen. Maar om deel te nemen, moeten ze zich eerst laten inschrijven in de kiezerslijsten. Zodra ze deze stap hebben gezet, zijn ze net als de Belgen stemplichtig.

De onderdanen van een land dat geen lid is van de Europese Unie kunnen deelnemen aan de gemeenteraadsverkiezingen, op voorwaarde dat ze al minstens 5 jaar hoofdzakelijk in België verblijven. Om hun inschrijving in de kiezerslijsten te bekomen, moeten ze een aanvraag indienen en een verklaring op erewoord ondertekenen. Daarin verbinden ze zich ertoe de Belgische grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens na te leven. Zodra ze deze stappen hebben gezet, zijn ze net als de Belgen stemplichtig.

Stemplicht

Stemmen is in België verplicht. Iedere persoon die in de kiezerslijst ingeschreven is, wordt opgeroepen en moet zich aandienen in het stembureau. Wie zijn stemplicht niet vervult, riskeert sancties. Die kunnen gaan van een gewone berisping tot een boete. Als je in minder dan 15 jaar vier keer zonder geldige reden afwezig bleef, word je gedurende 10 jaar uit de kiezerslijsten geschrapt. Tevens kun je gedurende deze periode door geen enkele openbare instantie benoemd, bevorderd of onderscheiden worden.

Stemming bij volmacht

Als je werkelijk in de onmogelijkheid verkeert om te gaan stemmen, heb je 2 mogelijkheden:

1.      Een volmacht geven aan een andere kiezer die in jouw naam gaat stemmen in het stembureau waar je ingeschreven bent. Dit kan slechts in de 7 gevallen die in de wet zijn voorzien:

• ziekte of invaliditeit;
• beroeps- of dienstredenen;
• als je schipper, marktkramer of kermisreiziger bent, of behoort tot de familie van een kiezer die dit beroep uitoefent en ermee samenwoont;
• wanneer je van je vrijheid beroofd bent door een gerechtelijk vonnis;
• geloofsovertuiging;
• studieredenen;
• een tijdelijk verblijf in het buitenland.

2.      Aan de vrederechter van het kieskanton de redenen melden waarom je niet kunt gaan stemmen. De vrederechter moet de opgegeven motieven beoordelen. Je gemeentebestuur kan je vertellen welke vrederechter daartoe bevoegd is.

Stemmen in het buitenland

Belgen die in het buitenland verblijven en ingeschreven zijn in de consulaire registers, kunnen hun stem uitbrengen voor de federale verkiezingen van Kamer en Senaat:

• persoonlijk of bij volmacht in een Belgische gemeente;
• persoonlijk of bij volmacht in de diplomatieke of consulaire post waar ze ingeschreven zijn;
• per brief.

De Belgen die in een lidstaat van de Europese Unie verblijven, kunnen bij de verkiezingen voor het Europees Parlement stemmen voor de Belgische lijsten. Zij kunnen echter enkel per brief stemmen.